Souvenirs’i, 44. Hülya-Özdemir Nutku Uluslararası İzmir Tiyatro Festivali kapsamında izledim. Claire & Antho’nun dans, gölge ve canlı videoyu bir araya getirdiği performans, sahnede katmanlı bir anlatı kuruyor. Aynı anda üç farklı düzlem var: fiziksel performans, perdeye yansıyan görüntüler ve ışıkla şekillenen gölgeler. Bu düzlemler birleşerek sahne ile sinemasal anlatım arasında akışkan bir geçiş yaratıyor.

Bu yapı içinde bir ilişki; ritim, mesafe ve hafıza üzerinden açılıyor. Bavullar açılıyor, geçmiş geri geliyor; anlar birbirinden kopuyor, sonra yeniden buluşuyor. Souvenirs, bu kırılgan geçişler arasında gidip gelirken, iki insanın uzaklaştığı anlarla aynı ritimde buluştuğu anları yan yana getiriyor.

Claire ve Antho ile bu üç boyutlu dili nasıl kurduklarını, sahne ile sinema arasındaki sınırı nasıl bulanıklaştırdıklarını ve bu uyum hissinin sahnede nasıl ortaya çıktığını konuştuk.

TR | EN | English version here.

Performansınızı izlerken zaman zaman bir film izliyormuş hissi oluşuyor. Sahne dili ile sinemasal dil arasındaki bu denge bilinçli bir tercih miydi?

İzleyiciyi kendi anılarımızın içine çekmek istiyoruz; sahnede bir oyun izlediklerini değil, hikâyenin içine tamamen dahil olduklarını hissetsinler istiyoruz.
Bu yüzden sahnede daha organik, sinemasal bir oyunculuk dili benimsiyoruz. Kamerayı ve rejiyi de bu hissi güçlendirecek şekilde kullanıyoruz; tüm unsurların iç içe geçtiği, parçalı bir yapı yerine bütüncül bir deneyim oluşmasını hedefliyoruz.

Farklı katmanlarda ilerleyen bir sahneleme içinde bu güçlü uyumu nasıl kuruyorsunuz? Bu dengeyi sürdürebilmek için nasıl bir prova yöntemi izliyorsunuz?

Bizim için her şeyden önce hikâyenin önde olması çok önemliydi. Bu yüzden yaratım sürecinde dans, gölge ya da video gibi unsurlar her zaman anlatının bir parçası olmak, hikâyeyi taşımak ve ona hizmet etmek zorunda.

Hareket dili bütün yapıyı bir arada tutmak açısından çok kritik ama aynı anda oyunculukla birlikte ilerlemesi gerekiyor.

Bavulları, bir ilişkinin içine taşınan görünmez yükler—geçmiş, yaralar, tamamlanmamış parçalar—olarak okudum. Sizin için bavullar neyi temsil ediyor?

Sahnede kullandığımız bavullar, hayat boyunca taşıdığımız her şeyi temsil ediyor. Sadece ilişkilerde değil, hayatın tüm alanlarında karşılaştığımız, baş etmek zorunda olduğumuz yükleri…
Bu anlamda bavullar, metaforik bir anlatım aracı.

Anılar bazen acı verici, bazen de iyi hissettiren şeylerdir ama her durumda bizi canlı tutarlar.

Her bavul açıldığında geçmiş sahneye geri dönüyor gibi. Geçmişle kurduğunuz ilişki daha çok onunla yüzleşmek mi, yoksa onu yeniden anlamlandırmak mı?

Daha çok geçmişle yüzleşmek diyebiliriz. Anılar bazen acı verici, bazen de iyi hissettiren şeylerdir ama her durumda bizi canlı tutarlar. Geçmişimizle baş etmemizi, ondan öğrenmemizi ve güçlenmemizi sağlarlar.

Bir sahnede Claire duygusal olarak tükenme noktasına gelirken Anthony onu yeniden ayağa kaldırıyor; roller tersine döndüğünde ise Anthony yalnız kalıyor. Bu karşıtlık sizin için ne ifade ediyor? Bu bir kırılma mı yoksa ilişkinin doğasına mı ait? Anthony’nin o anda destek alamıyor olması ne anlama geliyor? Bu yalnızlık sizin için neyi temsil ediyor?

Anthony zorlandığında Claire de ona destek oluyor. Belki bu sahne tam olarak bu şekilde anlaşılmamış olabilir. Çocukluğunda yaşadığı travmanın yeniden yüzeye çıktığı anda Claire, onun hayallerini hatırlamasına yardımcı oluyor; onları unutmamasını ve yoluna devam etmesini sağlıyor.

Bavuluyla yüzleşebilmesi için ona eşlik ediyor. Aslında birbirlerine destek olan, dengeli bir ilişkiden bahsediyoruz.

Beanie şarkısı sahneye girdiğinde performansın duygusal tonu belirgin şekilde değişiyor. Bu şarkının yapı içindeki rolü nedir? Sizin için bir anıyı mı, yoksa bir duyguyu mu temsil ediyor?

Anthony kulaklığını taktığında Beanie çalmaya başlıyor ve bu müzik onu anılarına götürüyor. Ardından bavulunu açıyor; fotoğraflar, videolar ve Claire’e ait bir atkıyla karşılaşıyor.
Oyunun ilerleyen bölümünde Claire’in de ilk karşılaştıkları anda aynı şarkıyla ilişkilendiğini görüyoruz. Daha sonra kötü hissettiği anlarda yine bu şarkıyı dinliyor.
Bu şarkı Claire’in en sevdiği parça olduğu için Anthony için özel bir anlam taşıyor. Her duyduğunda, onların hikâyesine geri dönüyor.

Kendi hayatınızı ve ilişkinizi bu kadar doğrudan ve açık bir şekilde sahneye taşımak nasıl bir deneyim? Bunu duygusal olarak nasıl yönetiyorsunuz?

Sahnede kendi hikâyemizi yeniden yaşamak oldukça yoğun bir deneyim ama bunu izleyiciyle paylaşmak istiyoruz.
Anlattığımız temaların evrensel olduğunu biliyoruz. Gösteri sonrası izleyicilerin kendi hikâyelerini hatırladıklarını söylemeleri bizim için çok kıymetli.
Bu duygularla yüzleşmenin onlar için bir tür arınma hissi yarattığını söylüyorlar ve tam olarak ulaşmak istediğimiz şey de bu.

Bizim için en kalıcı anlar, gösteri sonrası izleyicilerle yaptığımız sohbetler.

En sonunda geriye kalan şey anılar oluyor. Souvenirs’in yaratım ya da turne sürecinde sizinle kalan özel bir an var mı?

Bizim için en kalıcı anlar, gösteri sonrası izleyicilerle yaptığımız sohbetler.
Kendi anılarımızın onların anılarına dokunduğunu ve hikâyelerin bir noktada kesiştiğini söylemeleri bizim için çok güçlü ve anlamlı bir deneyim.

Dengenin hissedildiği anda, o bağ kendiliğinden kuruluyor ve o an büyü ortaya çıkıyor.

Sahnede aynı ritimde buluşan iki insanı izliyoruz. Sizce iki insan gerçekten ne zaman aynı ritimde buluşur?

Bunun iki ruhun karşılaşmasıyla ilgili olduğunu düşünüyoruz ama bu an bilinçli olarak seçilen bir şey değil. Dengenin hissedildiği anda, o bağ kendiliğinden kuruluyor ve o an büyü ortaya çıkıyor.